حریم شهر_حوزه استحفاظی_

طبق ضوابط ایران ، ان قسمت از مناطق خارج از محدوده قانونی شهر که در ان نظارت بر فعالیت های از قبیل تفکیک اراضی،احداث و تعریض معابر و ایجاد ساختمان زیر نظر شهرداری بوده و بر اساس قوانین مربوط به شهرداریها انجام می شود،حریم ان شهر به حساب می اید.

 طبق تعریفی دیگر حریم شهر این گونه تعریف شده است:

حریم شهر عبارت است از قسمتی از اراضی بلافصل پیرامون محدوده شهر که نظارت و کنترل شهئداری در ان ضرورت داردو از مرز تقسیمات کشوری شهرستان و بخش مربوط تجاوز ننماید.

تذکر این نکته در اینجا به جاست که توسعه ی قوانین مدنی و شهر سازی و تدارک های پیوسته حقوقی هر کشوری ،راهی برای تشخیص و تعیین حریم ها میگشایندو به زمانی معین،لزوم قانونی خاص برای انواع حریم را مطرح می کنند.

در این زمینه مجموعه قوانینی که در کشور ایتالیا به تصویب رسیده و یاد اور گونه های متفاوت حریم به شمار می ایند قابل توجه است:

حریم سرزمینی جاده ها،حریم سرزمینی راه اهن ها،حریم دریایی،حریم ابراه ها و منابع ابی،حریم سرزمینی نظامی،حریم فرودگاه ها،حریم گورستان ها،حریم موجودیت های دارای ارزش تاریخی و هنری،حریم زیبایی های طبیعی.

گونه های متفاوت حریم

حریم هایی هستند که از فاصله دور از شهر نیز دیده میشوند و نمایانگر سطوحی هستند که در واقعیت روزمره سد ورود به شهر دانسته میشوند.مانند حصار یا برج و باروی شهر که سخن از حریمی دارد کهکار مکانیکی انجام میدهد.

2)حریم هایی که شهر نشینان برای تایید بر حق ویژه ی خود بر مکان همگانی خاصی که در اختیار دارند،میگذارند.به عنوان مثال ورود به تیمچه ها و قیصریه ها برای هر مشتری ازاد دانسته میشود اما هم در ساعت خاصی محدود می شود و هم در بخش هایی از فضای درونی.

3)حریم هایی که زیستمندان شهر برای محله های مسکونی و برای مرکز محله های خود قائلند.نکته جالب اینجاست که این مراکز محلهبسته به اینکه در کدام طیف از تجربه های شهر زیستس واقع شوند بر ارتباطات اجتماعی تاثییر دارند.

4)حریم هایی که ساکنان شهر برای بخش هایی از بافت سکونتی خود قائلند.در واقع به همان میزان که ساکنان شهر ها از فضاهای همگانی دور میشوند ،به همان قدر هم هر انچه بیشتر به خانه ی خود میبینند را از ان خود حس می کنند.

مسایل قانونی حریم

یکی دیگر از مطالب مربوط به محدوده های شهری خصوصا حریم شهر ،تداخل حریم شهرها با یکدیکر است.قانون مرجع اختلاف را پیشبینی کرده و اعلام میدارد:محدوده ها و حریم های تعیین شده برای شهر های مجاور نباید با هم تداخل داشته باشند.در این غیر این صورت مرجع حل اختلافمراجع تصویب کننده طرح های هادی و جامع هستند.

بر اساس قانون تعاریف محدوده و حریم شهر روستاهایی که در داخل حریم شهر ها واقع شونددر صورت رسیدن به شرایط شهر شدن،شهر مستقل شناخته نشده و به صورت منفصل به عنوان یک ناحیه یا منطقه از نواحی یا مناطق شهر اصلی تلقی و اداره خواهند شد.

 شهرداری،میراث فرهنگی و مسکن شهرسازی نهاد هایی هستند که وظیفه ی تعیین حریم شهر را به عهده دارند.

حوزه نفوذ

حوزه نفوذ یک شهر دارای یک حد کاملا مشخص و قطعی نیست،بلکه به صورت طیفی از شدت روابط بین شهر و نقاط اطراف ان مطرح می گردد.هر چه از شهر مرکزی دورتر شویم شدت این روابط کمتر میشود.در مواقعی بسته به شرایط جغرافیایی ،ارتباطات و عملکرد حوزه یک شهر ممکن است به صورت لکه های جدا از یکدیگر ظاهر شود.

وسعت و شعاع عملکرد حوزه ی نفذ را نقش شهر،مرتبه شهر در نظام سلسله مراتبی شهر ،عوامل جغرافیایی،نظیر ناهمواری یا دیگر عوارض طبیعی و سر انجام سهولت دسترسی تعیین میکند.علاوه بر این فاصله نزدیک ترین شهر بعدی نیزدر تعیین حوزه نفوذ یک شهر موثر است.اصطلاح حوزه نفوذ نمایانگر،میدان تاثیر و نفوذ خدمات اجتماعی،فرهنگی،اقتصادی و سیاسی یک شهر در روستاها،روستا_شهر،شهرکها،بخش ها،شهر های کوچک مجاور ان است.طبیعی است که این میدان نفوذ با افزایش تعیین حوزه ی نفوذ یک شهر می توان از عوامل زیر کمک گرفت:

عرضه کالاهی شهری و تدارک مصنوعات ساخته شده در شهر

ارائه خدمات درمانی و بهداشتی مستقر در شهر

ارائه سرویس های خدماتی و تعمیراتی موجود در شهر

شبکه ارتباطی و امکانات حمل ونقل مسافری و کالایی.

شایان ذکر است که با توسعه ارتبطت و ماشینی شدن و سایر وسایط نقلیه روز به روز از مرز های سیاسی_اداری و تعیین حوزه های نفوذ شهری کاسته میشود و نمی توان حوزه های نفوذ شهری را با مرز های جغرافیایی تعیین کرد.

شهر ها عمدتا دارای حوزه ی نفوذ عام و خاص و یا حوزه ی نفوذ مستقیم،متوسط و ضعیف هستند.

حوزه ی نفوذ عام یک شهر که در ارتباط با شهر های دیگر باشد ممکن است به تناسب و شدت و ضعف عملکرد های متفاوت شهری تحت تاثیر شهر های دیگر قرار گیرد.اما حوزه نفوذ خاص بیشتر در شعاع نزدیک قرار دارد و مناسبات روزمره و نیازهای متقابل جاری را عمدتا با همان شهر انجام میدهد.

حوزه کشش

در واقع حوزه کشش شعاع و حوزه برد کالاها و خدمات است که با شدت وضعف نقش شهر و تقاضا ؛چه برای مصرف در حوزه شهر ها یا مناطق دیگر تعیین میگردد.بازارهای هفتگی،بازار دام،عمده فروشی محصولات تولیدات صنایع دستی و تبدیلی در تعیین شعاع حوزه کشش نقش موثری دارند.